2000 senesinde perl ile cgi, web programc?l??? ile tan??mam? sa?lad?. PHP zamanla isteklerin artmas? ve yaz?m ?eklinin a?ina oldu?um ortama daha yak?n olmas? dolay?s? ile beni çekim alan?na ald? ve geçen 5 sene içinde de beni bu alandan uzakla?mamam için yeterince tatmin etti. Yak?n zamanda hem IDE'sinin sa?lad?klar?, hem de platformun kolayl?klar? ve cazibesi yüzünden Asp.NET'e göz k?rpm?? olsam da bu hafta sonu ya?ad???m tecrübe PHP'ye olan sevgimi tazeledi.

Tabii ki hafta sonu olanlar? anlataca??m ancak önce, web uygulamalar? geli?tirirken neden PHP kulland???ma daha derinlemesine de?inmek istiyorum:

Ki?isel nedenler:
Birinci s?rada syntax yer al?yor. Dedi?im gibi a?ina oldu?umuz ortamlar biz programc?lar? daha fazla çeker. Bu aç?dan yaz?m ?eklinin ve temel dil özelliklerinin C'ye benzemesi benim için PHPyi daha cazip k?l?yordu.

H?zl? uygulama geli?tirme imkan? ve kurulum:
Öncelikle uygulama geli?tirme ortam? olarak Zend Studio, programc?ya planlama hariç bütün a?amalarda kolayl?k sa?l?yor. Uygulama geli?tiriken veritaban? yönetimi sayesinde tek bir ide ile geli?tirdi?iniz uygulamaya tam hakimiyeti Zend Studio sayesinde edinebiliyorsunuz. Yaz?lan kodun debug edilmesi ve çal??t???n?z sayfa üzerinde ayr? ayr? yaz?lan her fonksiyonun performans analizini direkt olarak taray?c? üzerinden yapabilme imkan? çok leziz. Kurulum s?ras?nda ise Zend Encoder'?n sa?lad?klar? her uygulama geli?tiriciye laz?m. Zira yazd???n?z kodun ?ifrelenerek güvenli?inin sa?lamas? size ait olmayan platformlarda uygulaman?z? çal?nma tehlikesi olmadan gönül rahatl??? ile ko?turabilmenizi sa?l?yor. Kurulumdan sonra ise yine Zend ürünleri size inan?lmaz avantajlar sa?l?yor. Bunlara daha sonra uzun uzun de?inece?im.

Kolay ö?renilmesi:
Php herhangi bir web dili ile, belirli bir süre tecrübesi olan her programc? için maksimum bir hafta içinde ö?renilebilecek bir dil. Biliyorum kula?a iddal? geliyor ama do?ru. Bir dilin kolay ö?renilebilir olmas? büyük bir avantaj. Biz Techinox olarak daha tecrübelilerin alttan gelenleri e?itimi sayesinde hem sektöre kalifiye elemanlar yeti?tirmenin hazz?n? ya??yoruz hem de bünyemizdeki çal??anlar?n kendilerine, tak?m arkada?lar?na ve bize maksim?m yararl? olmas?n? sa?l?yoruz. Bu anlamda Php temel uygulama geli?tirme ortam?m?z oldu?u için daha k?sa sürede maksimum i?gücünü devreye alabiliyoruz.

Performans:
Daha az kaynak ile yüksek performans sa?lamas? PHP'nin büyük projelerde kullan?labilmesi için say?labilecek nedenlerden sadece biri. Tabii ki bu anlamda hemen di?er iki silah?ör olan MySQL ve Apache'nin önemini de unutmamak gerekiyor.

Fiyat:
Bu üç silah?ör de (PHP, MySQL ve Apache)aç?k kaynak kodlu oldu?u için sizden ayr?ca lisansland?rma ücretleri talep etmiyorlar bu anlamda uygulama geli?tirdi?iniz ki?ilere daha avantajl? teklifler ile gidebilmenizi sa?l?yor. Özellikle Türkiye gibi bir ortamda bence bu çok ciddi bir avantaj.

Opsiyonellik:
Tabii ki gerekti?i zaman profesyonel çözümlerle mü?terinin marka isteklerini tatmin etmek mümkün. PHP size birçok profesyonel veritaban? (Oracle, DB2 vs.) ile beraber çal??ma sa?layabildi?i gibi Zend'in birazdan de?inece?im profesyonel çözümleri ile de mü?terinizin Aç?k kaynak kodlu ortama olan direni?ini k?rman?z? sa?l?yor. Burada yine uygulama geli?tirdi?iniz ortam?nda Türkiye olmas? ön plana ç?k?yor. ?u ana kadar genel olarak iki tip mü?teri ile aktif olarak çal???yoruz. Birincisi fiyat?n minimize olmas?n? isteyenler, ki bunlara sadece uygulama ve bar?nd?rma maliyetleri ile hizmet vermek üç silah?örümüzle gayet mümkün. ?kincisi ise marka ile güvenin sa?lanaca??n? dü?ünen ve bunda da k?smen hakl? olan kurumsal mü?teriler. Onlara da Zendin profesyonel çözümleri ve farkl? veritaban? seçenekleri ile ula?mak mümkün.

?imdi gelelim bu hafta sonu olanlara. Mü?terilerimizden www.pazaryerim.com sunucular?n? Zend Platformland?rd?k. Zend Platform sa?lad?klar? ile beni bir kere daha PHPnin çekim alan?nda kalmaya ikna etti. Gelelim Zend Platformun sa?lad?klar?na:

Kolay Kurulum:
Aç?kças? kendimi bir windows uygulamas? kuruyor gibi hissetmemi sa?lad?. Zira bir kaç ad?m d???nda sadece enter tu?u ile kurulum tamamland?. Tabii yönetim sunucusuna oldu?u gibi klon sunucular?n hepsine kurulum çok kolay oldu. Kurulum s?ras?nda suncuya kurulu olan php versiyonundan tutun, konfigürasyon için kulland???n?z dosyalara kadar her?ey "kurulum sihirbaz?" taraf?ndan bulunuyor ve size sadece onaylamak kal?yor. E?er sistemde eksik herhangi bir modül varsa "sihirbaz" sizin için onu da kuruyor ve size sadece arkan?za yaslan?p kafein tüketmek kal?yor.

Merkezi Monitörleme imkan?:
Uygulaman?z içinde gerçekle?en hatalardan, uygulama performans?n? yönetmenizi sa?layacak araçlara her?eyi tek bir web arayüzünden yönetmek mümkün. Üstelik ne kadar klon sunucunuz olursa olsun (mesela bir backup bir de test sunucunuz var gibi dü?ünün) hepsi tek web arayüzünden yönetilebiliyor. Bu anlamda PHP konfigürasyonuna kadar, sunucular?n senkronizasyonunun yine ayn? arayüzden sa?lanmas? da mümkün.

Kritik Durum Müdahale ?mkan?:
Zend Platform sayesinde uygulmada gerçekle?en sistem kaynakl? veya ba??ms?z bütün hatalar? mönitörlemek mümkün. Sisteme fonksiyon bazl? olarak gerçekle?en hatalar? haber vermesini söyleyebiliyorsunuz. Mesela bir ödeme sayfan?z var ve i?lem s?ras?nda bir hata olu?tu hemen size bir e-posta geliyor ve durumu bütün ayr?nt?lar? ile anlat?yor. Bu anlamda mü?teriden geri bildirim gelmeden hatay? önceden biliyorsunuz ve müdahale edebiliyorsunuz.

Asl?nda daha birçok kazan?mdan bahsetmek mümkün ama sizi s?kmamak için ?imdi modüllerden bahsetmek istiyorum.

Zend Performance Suite
Dynamic Content Caching, Code Acceleration ve Compression ilk göze çarpan özellikler. Diyelim ki içeri?i süreli de?i?en ve bir çok datay? ayn? anda on the fly i?ledi?iniz bir sayfan?z var. Bu noktada Zend Platforma sayfay? belirli aral?klarda önbelle?e almas?n? söylüyorsunuz ve bir anda uygulama inan?lmaz h?zlan?yor. (Burada 140 - 160 kata kadar performans kazan?m?ndan bahsediyoruz. Asl?nda gözümle görmesem böyle bir kazan?ma ben de inanmazd?m.) Code Accelerator sayesinde kodun derlenmesi ve bu anlamda yorumlanma s?ras?nda kaybedilen sürenin k?salt?lmas? mümkün. Bu özellikle de 10 kata kadar performans kazan?m? mümkün. Code Compression ise size gzip format?nda taray?c?ya gönderilen verinin s?k??t?r?lmas? imkan?n? sa?l?yor. Bu da hem trafi?i azalt?yor hem de performans?n son kullan?c?ya yans?mas?n? sa?l?yor.

PHP Intelligence
Bu özellik sayesinde yaz?lan kodun gerçek zamanl? analizinin yap?lmas? mümkün. Sayfa üzerinde tan?mlamalar yaparak yaz?lan kodun nas?l davranmas? gerekti?ini sisteme anlatmak mümkün bu anlamda sistemdeki buglardan yava?malara her geli?meyi hemen o anda isterseniz mail ile imkanlar?n?z el veriyorsa sms ile haberdar olman?z mümkün. Sistemin Zend Studio ile entegre çal??abiliyor olmas? ise müdehale h?z?n?z? artt?r?yor. Bunun d???nda bilinen hatalar ile ilgili son kullan?c?n?n sistemin üretti?i hatalar? görmemesini sa?lamak da mümkün.

PHP / JAVA entegration Bridge
E?er Php ile J2EE teknolojilerini beraber kullan?yorsan?z bu bebek tam size göre. Zira kendi ba??n?za oldukça sanc?l? kurulum s?ras?nda saç?n?z? ba??n?z? yolman?za yol açacak birçok etkeni yok ediyor ve size sadece uygulama geli?tirmek kal?yor. Uygulama geli?tiriken ise sa?lad??? ekstra araçlar sayesinde PHP ve Java'y? daha rahat birlikte kullan?m? sa?l?yor.

Sonuç olarak bu hafta sonu yap?lan kurulum sayesinde bir kere daha PHP ile uygulama geli?tirdi?im için mutlu oldum. Kendimce size neden PHP kulland???m? anlatmaya çal??t???m bu yaz?ma son verirken, bir sonraki yaz?mda da PHP5 tecrübelerimizden bahsedece?imi umuyorum.

Hakan Emrah OLGUN
Chief Technical Officer